حسن حسين زاده شانه چى

165

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

يازدهم عليهما السّلام بود و بيش از سى كتاب داشت . « 1 » هم‌چنين نام‌هاى عده‌اى از وكيلان امام مهدى ( عج ) در اهواز و خوزستان ذكر شده است از جمله محمد بن ابراهيم بن مهزيار و شخصى به نام حصينى كه موفق به ديدار امام عليه السّلام شده بود . « 2 » اين امور نشان‌گر كثرت جمعيت شيعه و اهميت آن در شهر اهواز است . يكى از خاندان‌هاى بزرگ شيعى در خوزستان بريديان بودند . اعضاى اين خاندان گويا در ديوان بريد خدمت مىكردند و از اين‌رو به اين نام شهرت يافتند . « 3 » ايالت فارس و كرمان در ايالت فارس ، شيعيان بيشتر در نواحى ساحلى مىزيستند . به گزارش مقدسى ، رسم آنان بر اين بود كه پس از اداى هر نماز واجب ، علما در جمع نمازگزاران مىنشستند و براى آنان صحبت مىكردند تا وقت نماز ديگر فرارسد . هم‌چنين در مناسبت‌هاى مذهبى ، مردم در نواحى مختلف براى برپايى مراسم اجتماع مىكردند . « 4 » بنا به گفتهء اصطخرى ، در شهر حرّه از ايالت فارس نيز اغلب مردم شيعه مذهب بودند . « 5 » او هم‌چنين ساكنان كوهستان ابى غانم ، بلوص ، منوكان و رودبار را در استان كرمان شيعه دانسته است « 6 » و اظهار داشته شيعيان در ناحيهء قهستان ( قوهستان ) « 7 » نيز زندگى مىكردند . « 8 »

--> ( 1 ) . طوسى ، الفهرست ، ص 265 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 88 و همو ، الغيبه ، 211 و صدوق ، همان ، ص 442 . ( 3 ) . ابن اثير ، الكامل ، ج 7 ، ص 340 . فعاليت‌هاى سياسى اين خاندان در فصل سوم از نظر گذشت . ( 4 ) . مقدسى ، همان ، ص 439 . ( 5 ) . اصطخرى ، المسالك و الممالك ، ص 127 . ( 6 ) . همان ، ص 167 . ( 7 ) . قهستان كه احتمالا عربى شدهء كوهستان است ناحيه‌اى در جنوب خراسان بود كه گاه بخشى از ايالت خراسان به‌شمار مىرفت و شهرهاى مهم آن قاين ، طبس ، گناباد و بيرجند بود . ( 8 ) . اصطخرى ، همان ، ص 287 .